Is AI-geletterdheid verplicht? Wat de EU AI Act betekent voor jou

Wat is AI-geletterdheid?

AI-geletterdheid betekent dat je de basis van kunstmatige intelligentie begrijpt: hoe AI werkt, wat de mogelijkheden zijn, maar ook waar de grenzen liggen. Je herkent bijvoorbeeld wanneer een AI-model een fout maakt — een zogeheten hallucinatie — en je weet hoe je verantwoord met AI-tools omgaat.

Het gaat niet om diepgaande technische kennis. Je hoeft geen data scientist te zijn. Wel moet je begrijpen wat AI kan en niet kan, zodat je het op een verantwoorde manier inzet in je dagelijkse werk.

Artikel 4 van de EU AI Act: de verplichting

Artikel 4 van de EU AI Act stelt dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen ervoor moeten zorgen dat personeel en andere personen die met AI-systemen werken, over voldoende AI-geletterdheid beschikken.

Deze verplichting geldt voor iedereen die met AI werkt — van marketeers die teksten laten genereren tot accountants die gegevens laten analyseren. De wet maakt geen onderscheid tussen functieniveaus: zowel medewerkers als leidinggevenden vallen onder de regelgeving.

Wat moet een werkgever doen?

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor het waarborgen van AI-geletterdheid binnen je organisatie. Dat betekent in de praktijk:

• Een nulmeting maken van het huidige kennisniveau rondom AI binnen je team.
• Opleidingen en trainingen aanbieden die aansluiten bij de specifieke AI-tools die medewerkers gebruiken.
• Documentatie bijhouden van wie welke training heeft gevolgd, voor eventuele audits.
• Periodiek herhalen: AI ontwikkelt snel, dus geletterdheid is geen eenmalige aangelegenheid.

Wat betekent dit voor werknemers?

Voor werknemers betekent de wet dat je mag verwachten dat je werkgever je de kans biedt om je AI-kennis op peil te brengen. Tegelijkertijd wordt er van je gevraagd dat je op een verantwoorde manier met AI-tools werkt: je controleert gegenereerde output, begrijpt de risico's en weet wanneer je menselijk oordeel moet inschakelen.

Hoe toets je AI-geletterdheid?

Belangrijk om te weten: een formele toets of certificering is niet verplicht. De EU AI Act schrijft geen specifiek examen of keurmerk voor. Artikel 4 verplicht organisaties wel om er actief voor te zorgen dat hun mensen voldoende AI-geletterd zijn (een inspanningsverplichting) en om dit aantoonbaar te maken. Met andere woorden: je hoeft geen diploma te halen, maar je moet als werkgever wel kunnen laten zien wat je doet, zoals trainingen, instructies, beleid of een nulmeting.

Er zijn verschillende manieren om het kennisniveau in kaart te brengen. Een veelgebruikte aanpak is een korte toets met vragen over:

• Hoe AI-systemen werken (prompten, modellen, training)
• De beperkingen en risico's van AI (hallucinaties, bias)
• Juridische en ethische kaders (EU AI Act, privacy)
• Praktisch toepassen van AI in het werk

De AI-toets van aitoets.nl is een gratis voorbeeld van zo'n nulmeting: 15 vragen, 10 minuten, en je weet waar je staat.

Conclusie

AI-geletterdheid is sinds februari 2025 wettelijk verplicht onder de EU AI Act. Een formele toets of certificering is daarbij niet voorgeschreven, maar je hebt als werkgever wel een inspanningsverplichting: zorgen dat je mensen voldoende AI-geletterd zijn en dat aantoonbaar maken via training, beleid en documentatie. Voor individuen betekent het dat je je basiskennis over AI bijhoudt. Met de juiste aanpak is dit goed te realiseren en het levert bovendien meerwaarde op in een wereld waarin AI steeds normaler wordt.